Dlaczego frankowicz odrzucił pierwszą ugodę?

Table of Contents

Historia decyzji, a nie instrukcja odrzucania ugód

Odrzucenie pierwszej propozycji ugody frankowej nie oznacza, że proces przyniesie pewną wygraną ani że bank przedstawi lepsze warunki. W opisanym modelowym przypadku Frankowicz porównywał trzy elementy: korzyść netto, skutki prawne podpisu oraz cenę czasu. Taki schemat odpowiada podejściu opisywanemu przez Rzecznika Finansowego przy sporach sądowych i polubownych.

To zanonimizowane studium decyzji, a nie relacja z jednej konkretnej sprawy ani wzór postępowania dla wszystkich kredytobiorców CHF. Nie podajemy nazwy banku, kwot, dat zawarcia umowy ani parametrów oferty, ponieważ bez udokumentowanego przypadku zaakceptowanego do publikacji takie dane mogłyby wprowadzać w błąd. Nadzór merytoryczny nad materiałem sprawuje radca prawny Katarzyna Adamska, bez przypisywania jej prowadzenia opisywanej sprawy.

Czy ta historia ma zachęcać do odmowy?

Nie, historia pokazuje wyłącznie, że pierwsza oferta wymaga porównania z innymi wariantami przed podjęciem decyzji.

W jednej sprawie ugoda może dawać akceptowalne i szybkie zamknięcie zobowiązania. W innej problemem będzie zbyt wysokie saldo po przewalutowaniu, koszt przyszłych rat albo bardzo szerokie zrzeczenie się roszczeń wobec banku. Racjonalna decyzja nie polega na automatycznym „tak” lub „nie”. Polega na sprawdzeniu dokumentów.

Jakie trzy obszary trzeba ocenić?

Najpierw należy rozdzielić liczby, skutki podpisu i osobistą tolerancję ryzyka, ponieważ każdy z tych elementów może zmienić ocenę ugody.

Korzyść finansowa obejmuje saldo po ugodzie, przyszłe raty, koszty zamknięcia i ewentualne rozliczenie dotychczasowych wpłat.
Skutek prawny zależy od treści projektu ugody, w tym od zrzeczenia się roszczeń i oświadczeń składanych bankowi.
Ryzyko procesu dotyczy między innymi oceny umowy, dowodów, zarzutów stron oraz czasu postępowania.
Sytuacja życiowa kredytobiorcy może obejmować planowaną sprzedaż mieszkania, potrzebę poprawy budżetu albo zamiar zaciągnięcia nowego kredytu.

Odrzucenie konkretnej wersji ugody jest decyzją o dokumencie i liczbach, a nie deklaracją pewnego wyniku przyszłego procesu.

Sytuacja kredytobiorcy i treść pierwszej propozycji

Pierwsza propozycja ugody z bankiem to zwykle pakiet wzajemnie powiązanych warunków, charakteryzujący się zmianą rozliczenia kredytu, nowym harmonogramem oraz oświadczeniami stron. Jej ocena wymaga co najmniej umowy, aneksów, historii spłat, aktualnego salda i pełnego projektu ugody. Sam komunikat o umorzeniu części długu nie pokazuje całego skutku ekonomicznego.

Co obejmował punkt wyjścia do rozmów?

Punktem wyjścia powinny być dane z zaświadczenia banku i dokumentów kredytowych, a nie pamięć o wysokości pierwotnej raty.

W modelowym przypadku kredytobiorca był nadal w okresie spłaty. Dysponował umową kredytu indeksowanego albo denominowanego do CHF, aneksami, historią pobranych rat oraz otrzymaną ofertą. Przed rozmową z bankiem zebrał też korespondencję dotyczącą reklamacji, jeśli była prowadzona. Status konsumenta i treść konkretnych postanowień umowy wymagają odrębnej analizy prawnej.

Umowa kredytowa wskazuje mechanizm indeksacji lub denominacji oraz zasady ustalania kursu waluty.
Regulamin i tabela kursowa mogą wyjaśniać, do jakich dokumentów odsyłają postanowienia umowy.
Aneksy pokazują, czy strony zmieniały walutę spłaty, oprocentowanie albo sposób przeliczeń.
Historia wpłat pozwala oddzielić kapitał, odsetki, składki ubezpieczeniowe i inne pobrane kwoty.
Zaświadczenie banku określa saldo według rachunkowości banku na wskazany dzień.

Czy umorzenie salda oznacza realną korzyść?

Nie, umorzenie salda kredytu CHF jest tylko jednym składnikiem oferty, a o korzyści netto decydują również dalsze raty, oprocentowanie, okres spłaty i zakres rezygnacji z roszczeń.

Bank może proponować redukcję salda, przewalutowanie na PLN, zmianę oprocentowania, wypłatę określonej kwoty albo połączenie tych rozwiązań. Każdy wariant trzeba czytać razem z harmonogramem. Redukcja przedstawiona procentowo może wyglądać atrakcyjnie, ale nie mówi jeszcze, ile kredytobiorca zapłaci od dnia podpisu do końca zobowiązania.

Procent umorzenia nie jest miarą opłacalności, dopóki nie zestawi się go z całym przyszłym kosztem kredytu.

Porównanie finansowe: ugoda, proces i dalsza spłata

Porównanie ugody frankowej, procesu i dalszej spłaty powinno obejmować trzy osobne scenariusze oraz jasno oznaczać, co jest kwotą znaną, prognozą lub wynikiem zależnym od sądu. Rzecznik Finansowy wskazuje, że droga sądowa i polubowna wiążą się z odmiennymi kosztami i ryzykami, które należy ustalić przed decyzją.

Jak porównać wartość ugody z możliwym rozliczeniem po wyroku?

Najpierw trzeba rozpisać trzy scenariusze na ten sam dzień porównania i nie wpisywać wyniku procesu jako należności pewnej.

Scenariusz	Wartości znane	Wartości zależne od założeń	Główne pytanie
Przyjęcie ugody	Saldo po ugodzie, harmonogram, termin wykonania	Przyszłe odsetki, koszty podatkowe	Ile wyniesie całe zobowiązanie po podpisie?
Dalsza spłata	Aktualne saldo i obecne raty	Przyszłe stopy procentowe, kursy i okres spłaty	Jaki koszt pozostaje bez porozumienia?
Spór sądowy	Opłaty i warunki umowy z pełnomocnikiem	Rozstrzygnięcie, odsetki, czas i rozliczenia stron	Jakie warianty wyniku są prawnie możliwe?

Praktyczny arkusz powinien mieć osobne kolumny na datę kalkulacji, źródło liczby oraz założenie. Na przykład saldo z zaświadczenia banku jest daną źródłową, a przyszły koszt rat po ugodzie - prognozą. Do własnych wyliczeń przydatny jest kalkulator korzyści i kosztów ugody frankowej, lecz jego wynik nie zastępuje sprawdzenia przez prawnika.

Które koszty zmieniają korzyść brutto w netto?

Korzyść netto powstaje dopiero po odjęciu wszystkich przewidywalnych kosztów i oznaczeniu tych, których wysokość zależy od rozwoju sprawy.

Wynagrodzenie pełnomocnika należy sprawdzić wraz z VAT, premią za sukces i zasadami rozliczenia po cofnięciu pozwu lub ugodzie.
Opłata sądowa wymaga ustalenia według aktualnych przepisów oraz rodzaju dochodzonego roszczenia.
Opinia biegłego może wymagać zaliczki, jeżeli sąd uzna taki dowód za potrzebny w konkretnej sprawie.
Koszty strony przeciwnej zależą od wyniku procesu i rozstrzygnięcia sądu o kosztach.
Odsetki, potrącenie, przedawnienie oraz wzajemne rozliczenia stron wymagają oceny w kontekście żądań i zarzutów.
Skutki podatkowe ugody trzeba sprawdzić według przepisów obowiązujących w dniu decyzji oraz indywidualnej sytuacji podatnika.

Przykład: oferta może obniżać saldo, ale pozostawiać kredyt na kolejnych kilkanaście lat. Drugi przykład: proces może w kalkulacji wykazywać wyższą hipotetyczną korzyść, lecz obejmować koszty, czas i wynik, których nie wolno przedstawiać jako pewnych.

Najuczciwsza kalkulacja procesu pokazuje przedział wariantów i założenia, a nie jedną obiecaną kwotę.

Zapisy prawne, które wpłynęły na odrzucenie oferty

Ugoda to porozumienie oparte na wzajemnych ustępstwach stron w celu uchylenia niepewności co do roszczeń albo zakończenia sporu, co wynika z art. 917 Kodeksu cywilnego. Dlatego projekt ugody z bankiem trzeba oceniać nie tylko przez saldo, lecz także przez to, jakie roszczenia i oświadczenia kredytobiorca obejmuje podpisem.

Jak szerokie zrzeczenie się roszczeń wpływa na decyzję?

Im szerzej dokument opisuje zrzeczenie, tym ważniejsze jest sprawdzenie, czy obejmuje ono wyłącznie wskazaną umowę i rozliczenie, czy także inne możliwe roszczenia.

W modelowym przypadku pierwsza propozycja wzbudziła zastrzeżenia właśnie dlatego, że treść zamknięcia sporu nie była czytelnie zestawiona z kalkulacją ekonomiczną. Kredytobiorca powinien rozumieć, czy potwierdza rozliczenie wszystkich świadczeń, rezygnuje z dalszych żądań, wycofuje toczące się postępowanie albo zgadza się na wykreślenie określonych zabezpieczeń dopiero po wykonaniu ugody.

Zakres zrzeczenia powinien wskazywać roszczenia, umowę i okres, których dotyczy.
Oświadczenie o świadomości skutków podpisu należy czytać razem z całą treścią porozumienia.
Postanowienie o kosztach powinno określać, czy każda strona ponosi własne wydatki.
Warunki wykreślenia hipoteki powinny wskazywać dokument, termin i podmiot zobowiązany do jego wydania.
Załącznik z kalkulacją powinien odpowiadać kwotom wpisanym do głównego tekstu ugody.

Jakie znaczenie ma orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego?

Orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego wyznacza ważny kontekst oceny umów CHF, ale nie rozstrzyga automatycznie indywidualnej sprawy ani opłacalności danej ugody.

„Wyrok C-260/18 określa ramy ochrony konsumenta przy ocenie skutków nieuczciwych warunków, a stanowisko poinformowanego konsumenta ma znaczenie dla oceny skutków umowy.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawa C-260/18, 2019 r.

Wyrok TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG dotyczy wykładni dyrektywy 93/13/EWG. Z kolei wyrok C-520/21 z 15 czerwca 2023 r. stanowi istotny kontekst dla roszczeń po uznaniu umowy za nieważną, w zakresie opisanym przez Trybunał.

„W uchwale III CZP 25/22 Sąd Najwyższy odniósł się między innymi do skutków usunięcia klauzuli kursowej oraz samodzielnego charakteru roszczeń restytucyjnych stron.” - Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.

Art. 3851 Kodeksu cywilnego i wskazane orzeczenia mogą mieć znaczenie dla analizy umowy, lecz wynik zależy od jej treści, statusu konsumenta, żądań, dowodów i oceny sądu. Szersze wyjaśnienie terminów zawiera słownik pojęć dotyczących ugody i kredytu CHF.

Korzystna dla konsumentów linia orzecznicza nie jest gwarancją takiego samego rozstrzygnięcia w każdej sprawie.

Cena pewności: czas, koszty i ryzyka procesu

Czas postępowania frankowego nie ma jednej stałej długości, ponieważ wpływają na niego właściwość sądu, liczba czynności dowodowych, apelacja i sposób wykonania rozstrzygnięcia. Ugoda może zakończyć spór szybciej, ale jej szybkość nie przesądza o opłacalności. Rzecznik Finansowy wskazuje drogę sądową i polubowną jako odrębne możliwości rozwiązania sporu.

Jakie ryzyka procesu trzeba uwzględnić?

Ryzyko procesu obejmuje nie tylko przegraną, lecz także odmienne rozliczenie stron, koszty, czas i konieczność reagowania na zarzuty banku.

Ocena konkretnych klauzul umownych zależy od dokumentów, okoliczności zawarcia umowy i stanowisk stron.
Postępowanie dowodowe może wymagać przesłuchania kredytobiorcy, dokumentów bankowych lub opinii biegłego.
Rozliczenia po sporze mogą wywołać kwestie dotyczące kapitału, odsetek za opóźnienie lub potrącenia.
Apelacja może wydłużyć moment, w którym rozstrzygnięcie stanie się prawomocne.
Przedawnienie i sposób zgłaszania roszczeń wymagają indywidualnej analizy prawnej.

Czy wyższa prognoza zawsze uzasadnia proces?

Nie, wyższa prognozowana korzyść nie musi uzasadniać procesu, jeżeli kredytobiorca nie akceptuje czasu, kosztów i niepewności danego wariantu.

Trzeci przykład jest życiowy: osoba planująca sprzedaż nieruchomości w niedługim czasie może inaczej wycenić jasne rozliczenie i dokument umożliwiający wykreślenie zabezpieczenia niż osoba, która nie planuje zmian. Czwarty: gospodarstwo domowe z napiętym budżetem może przywiązywać większą wagę do przewidywalnej raty niż do niepewnej prognozy procesowej.

Przydatna bywa oś czasu sprawy frankowej, ale nie powinna zastępować oceny realnego obciążenia konkretnej osoby.

Cena pewności jest indywidualna i powinna znaleźć się obok kalkulacji pieniężnej, a nie poza nią.

Odrzucenie pierwszej oferty nie zakończyło negocjacji

Odrzucenie ugody z bankiem może oznaczać jedynie odmowę przyjęcia konkretnego projektu, a nie definitywne zerwanie rozmów. Kredytobiorca może poprosić o pełną kalkulację i przedstawić zastrzeżenia, lecz bank nie ma obowiązku zmieniać warunków ani przyjmować kontrpropozycji. Dalszy przebieg zależy od stanowisk obu stron.

Jak przygotować odpowiedź i kontrpropozycję?

Pierwszym krokiem jest pisemne wskazanie brakujących dokumentów, niejasnych liczb i postanowień, które wymagają wyjaśnienia.

Należy poprosić o pełny projekt ugody wraz z wszystkimi załącznikami i harmonogramem po jej wykonaniu.
Należy zażądać wskazania daty kalkulacji, salda przed i po ugodzie oraz sposobu rozliczenia dotychczasowych wpłat.
Należy wskazać, które oświadczenia o zrzeczeniu roszczeń wymagają doprecyzowania.
Należy ustalić termin obowiązywania oferty i skutki jej wygaśnięcia według informacji banku.
Należy formułować kontrpropozycję przez konkretne warunki, a nie przez twierdzenie o pewnej wygranej w sądzie.

Co trzeba przeliczyć po zmianie warunków?

Po każdej zmianie oferty trzeba ponownie porównać saldo, przepływy pieniężne, koszty, zabezpieczenie hipoteczne i treść zrzeczenia roszczeń.

Piąty przykład: bank obniża saldo, ale wydłuża okres spłaty - wtedy nowe raty i odsetki mogą zmienić wynik. Szósty: bank doprecyzowuje wykreślenie hipoteki po wykonaniu ugody - ten zapis może mieć znaczenie dla planowanej sprzedaży lokalu. Siódmy: zmieniony projekt zawiera inną datę rozliczenia, dlatego poprzednia kalkulacja przestaje być aktualna.

Formalne etapy przygotowania pozwu opisują formalności związane z przygotowaniem pozwu frankowego; tutaj kluczowa jest decyzja, czy dokument ugodowy rzeczywiście odpowiada potrzebom kredytobiorcy.

Każda nowa wersja ugody wymaga nowej kalkulacji, ponieważ nawet niewielka zmiana warunku może wpływać na cały bilans.

Lista kontrolna i ostrożny wniosek dla kredytobiorcy

Decyzja o przyjęciu albo odrzuceniu ugody frankowej powinna wynikać z dokumentów, obliczeń i sytuacji osobistej kredytobiorcy, a nie z hasła o redukcji salda lub obietnicy wyniku procesu. Zarówno ugoda, jak i spór mogą być racjonalnym wyborem zależnie od okoliczności sprawy, treści umowy oraz akceptowanego ryzyka.

Co sprawdzić przed ostateczną odpowiedzią bankowi?

Przed odpowiedzią należy zebrać dokumenty źródłowe i uzyskać pisemne wyjaśnienie założeń każdego porównywanego wariantu.

Umowa, regulamin, aneksy i historia spłat powinny tworzyć komplet dokumentów do analizy umowy kredytu CHF.
Aktualne zaświadczenie banku powinno wskazywać saldo i datę, na którą je obliczono.
Projekt ugody wraz z załącznikami powinien zawierać wszystkie oświadczenia, terminy i warunki wykonania.
Kalkulacja ugody frankowej powinna oddzielać liczby pewne od prognoz przyszłych rat i kosztów.
Porównanie procesu powinno wskazywać warianty, koszty pełnomocnika oraz ryzyka, a nie jedną gwarantowaną kwotę.
Skutki podatkowe i możliwość wykreślenia hipoteki powinny zostać sprawdzone według aktualnego stanu prawnego.
Cele osobiste powinny uwzględniać budżet, sprzedaż nieruchomości, zdolność kredytową i tolerancję na dłuższy spór.

Jakie pytania zadać kancelarii?

Należy zapytać, kto analizuje dokumenty, jak rozliczane są koszty i jakie konkretne ryzyka prawnik widzi w danej sprawie.

Ósmy przykład pytania brzmi: „Czy porównanie pokazuje kwoty netto oraz wszystkie przyjęte założenia?”. Dziewiąty: „Czy projekt ugody zamyka wyłącznie roszczenia z tej umowy?”. Dziesiąty: „Jakie zdarzenia mogą zmienić ocenę wariantu procesowego?”. Odpowiedź powinna być zrozumiała, pisemna i odnosić się do dokumentów klienta.

Najlepsza decyzja nie jest uniwersalna: może prowadzić do ugody albo do sporu, ale powinna być podjęta świadomie.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie umowy, dokumentów oraz sytuacji kredytobiorcy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pierwszą propozycję ugody frankowej trzeba przyjąć w terminie wskazanym przez bank?

Termin należy sprawdzić w treści oferty, ale jego wskazanie nie zastępuje analizy prawnej i finansowej. Przed odpowiedzią warto uzyskać kompletny projekt ugody, kalkulację oraz wyjaśnienie skutków wygaśnięcia oferty. Jeśli czas jest krótki, tym bardziej potrzebna jest uporządkowana analiza dokumentów.

Czy odrzucenie pierwszej ugody zwykle prowadzi do lepszej oferty?

Nie ma takiej reguły ani gwarancji. Bank może zmienić warunki, podtrzymać ofertę albo zakończyć rozmowy. Odmowa powinna wynikać z oceny konkretnego projektu, a nie z założenia, że kolejna propozycja będzie korzystniejsza.

Jak policzyć, czy ugoda z bankiem się opłaca?

Trzeba porównać saldo i dalsze koszty po ugodzie z wariantem dalszej spłaty oraz kilkoma wariantami procesu. Kalkulacja powinna wskazywać koszty prawne, czas, możliwe rozliczenia stron, podatki i założenia obarczone niepewnością. Wynik warto sprawdzić na dokumentach bankowych.

Czy korzystne orzeczenia TSUE oznaczają pewną wygraną frankowicza?

Nie. Wyroki TSUE, w tym C-260/18 i C-520/21, wyznaczają zasady wykładni prawa Unii w istotnych kwestiach ochrony konsumenta. Wynik sprawy zależy jednak między innymi od umowy, statusu konsumenta, żądań stron, dowodów i oceny sądu.

Czy podpisanie ugody zamyka możliwość późniejszego pozwu?

Może istotnie ograniczyć albo zamknąć dochodzenie roszczeń objętych treścią ugody. Skutek zależy od konkretnych oświadczeń, postanowień i okoliczności zawarcia dokumentu. Projekt wraz z załącznikami powinien zostać oceniony przed podpisaniem.

Czy można odrzucić ofertę i nadal negocjować z bankiem?

Tak, rozmowy mogą trwać po odrzuceniu jednej wersji dokumentu, jeśli obie strony są tym zainteresowane. Kredytobiorca może wskazać brakujące obliczenia i oczekiwane zmiany. Bank nie ma jednak obowiązku przyjąć kontrpropozycji.

Jakie dokumenty przekazać prawnikowi przed oceną ugody?

Zwykle potrzebne są umowa, regulamin, aneksy, historia wypłaty i spłat, aktualne saldo, korespondencja z bankiem oraz pełny projekt ugody. Dokładny zakres zależy od konstrukcji kredytu i celu negocjacji. Prawnik może poprosić także o dokumenty dotyczące zabezpieczenia hipotecznego.

Źródła i literatura

Przeczytaj również

r. pr. Katarzyna Adamska

Radca prawny z doswiadczeniem w sporach konsumentow z bankami. Tlumaczy sprawy frankowe jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy - z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego, bez obiecywania wygranej. Kazdy tekst pisze jako przewodnik po decyzji, nie oferte.