Art. 385¹ KC jako podstawa indywidualnej kontroli umowy
Art. 385¹ KC kredyt CHF opisuje jako podstawę kontroli konkretnych postanowień umowy konsumenckiej, a nie jako automatyczny mechanizm unieważnienia całej umowy. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, dotyczącej Kamila i Justyny Dziubak oraz Raiffeisen Bank International AG, nie zmienił tej zasady. (źródło: Kodeks cywilny, art. 385¹; TSUE, C-260/18, 2019)
To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Kredytobiorca może mieć umowę powiązaną z CHF i jednocześnie nie mieć podstaw do prostego założenia, że wynik sprawy będzie taki sam jak w innym procesie. Sąd bada dokumenty, okoliczności zawarcia umowy, stanowiska stron i skutki usunięcia konkretnego postanowienia.
Jakie przesłanki pozwalają uznać postanowienie umowy za niedozwolone?
Art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego wymaga łącznej oceny kilku warunków: umowa musi być zawarta z konsumentem, postanowienie nie może być indywidualnie uzgodnione, musi kształtować prawa lub obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszać interesy konsumenta.
Nie wystarcza samo stwierdzenie, że rata wzrosła albo że kurs CHF okazał się ekonomicznie niekorzystny. W sprawie frankowej istotne bywa zwłaszcza brzmienie klauzul przeliczeniowych, zakres informacji o ryzyku walutowym i to, czy konsument mógł realnie wpływać na treść warunku.
- Umowa musi być zawarta przez konsumenta, czyli osobę działającą poza bezpośrednim związkiem z działalnością gospodarczą lub zawodową.
- Postanowienie powinno pochodzić z wzorca banku albo z innej treści, na którą kredytobiorca nie miał rzeczywistego wpływu.
- Ocena dobrych obyczajów dotyczy chwili zawarcia umowy, a nie wyłącznie późniejszego wzrostu kursu CHF.
- Rażące naruszenie interesów konsumenta wymaga analizy skutku danego warunku dla równowagi kontraktowej stron.
- Warunek odnoszący się do głównych świadczeń może podlegać kontroli, jeżeli nie został sformułowany jednoznacznie.
Jedno zdanie, które warto zachować: art. 385¹ KC daje sądowi narzędzie do kontroli warunku umowy, lecz nie zastępuje analizy całej relacji kredytobiorcy i banku. (źródło: Kodeks cywilny, art. 385¹)
„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go”, jeżeli spełniają ustawowe przesłanki kontroli. - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, tekst ustawy z 23 kwietnia 1964 r.
Kiedy postanowienie określające główne świadczenia może podlegać kontroli?
To zależy od tego, czy warunek określający główne świadczenia stron został wyrażony prostym i zrozumiałym językiem. Przejrzystość nie oznacza wyłącznie poprawnej polszczyzny; przy kredycie indeksowanym lub denominowanym może obejmować także możliwość zrozumienia ekonomicznych konsekwencji mechanizmu kursowego.
Przykładowo, sama informacja, że kurs CHF może się zmieniać, nie przesądza jeszcze o zakresie informacji przekazanej klientowi. Sąd może zestawić ją z tabelą kursową, regulaminem, formularzem ryzyka, symulacjami oraz zeznaniami dotyczącymi spotkania przed podpisaniem umowy.
Kto wykazuje indywidualne uzgodnienie klauzuli?
Ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na stronie, która na tę okoliczność się powołuje, co wynika wprost z art. 385¹ § 4 KC. Zazwyczaj bank nie udowodni tego samym podpisem kredytobiorcy pod gotowym formularzem.
W redakcyjnej praktyce analizy akt najczęściej pytamy o prostą rzecz: czy klient mógł negocjować konkretny mechanizm ustalania kursu, czy wyłącznie wybrał między wariantami przedstawionymi przez bank. To nie jest detal. Może mieć znaczenie dowodowe.
Po rozwinięcie podstawowych pojęć prawnych warto odesłać czytelnika do słownika na frankoweabc.pl; tutaj ważniejsza jest droga od treści umowy do decyzji procesowej.
Zakres i granice wyroku TSUE C-260/18 Dziubak
Wyrok TSUE C-260/18 Dziubak z 3 października 2019 r., ECLI:EU:C:2019:819, wyjaśnił zasady ochrony konsumenta wynikające z dyrektywy 93/13/EWG, ale nie unieważnił wszystkich umów CHF w Polsce. Trybunał odpowiadał na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące określonego sporu. (źródło: TSUE, C-260/18, 2019)
Jakie pytania rozstrzygał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej?
TSUE odpowiadał na pytania o wykładnię prawa Unii, przede wszystkim o skutki usunięcia nieuczciwego warunku z umowy konsumenckiej. Nie prowadził postępowania dowodowego dotyczącego wszystkich banków, wszystkich tabel kursowych ani wszystkich umów kredytowych występujących na polskim rynku.
Sprawa Dziubak jest ważna dlatego, że wskazała ramy oceny, a nie dlatego, że tworzy prosty wzór wyroku dla każdego kredytobiorcy. Sąd krajowy nadal stosuje prawo krajowe i ustala fakty konkretnej sprawy.
- TSUE interpretował dyrektywę 93/13/EWG, która chroni konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi.
- Sąd krajowy ustala, czy dana klauzula ma charakter niedozwolony w realiach konkretnej umowy.
- Sąd krajowy bada, czy umowa może obowiązywać po usunięciu zakwestionowanego warunku.
- Stanowisko należycie poinformowanego konsumenta ma znaczenie przy ocenie skutków upadku umowy.
- Orzeczenie nie usuwa potrzeby analizy regulaminu, aneksów i dokumentów z etapu zawarcia kredytu.
Trybunał wskazał, że możliwość dalszego obowiązywania umowy po usunięciu nieuczciwego warunku ocenia sąd krajowy według prawa krajowego. - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-260/18, 3 października 2019 r.
Dlaczego wyrok Dziubak nie unieważnił automatycznie innych umów CHF?
Nie, wyrok Dziubak nie unieważnił automatycznie innych umów CHF, ponieważ TSUE nie zastępuje polskiego sądu w ocenie dowodów, treści konkretnego wzorca ani sytuacji konkretnego konsumenta. Każda sprawa wymaga ustalenia przesłanek art. 385¹ KC.
Przykład pierwszy: dwie umowy mogą nosić tę samą nazwę handlową, lecz zawierać różne wersje regulaminu. Przykład drugi: kredytobiorca mógł podpisać aneks zmieniający sposób spłaty. Przykład trzeci: cel finansowania nieruchomości może wpływać na analizę statusu konsumenta. Te elementy nie przesądzają same wyniku, ale nie wolno ich pomijać.
Czy sąd może automatycznie wstawić średni kurs NBP?
Nie, nie można automatycznie zastąpić usuniętej klauzuli kursowej średnim kursem NBP. TSUE w C-260/18 zakwestionował uzupełnianie luki wyłącznie przepisami ogólnymi odwołującymi się do zasad słuszności albo zwyczajów, bez właściwej podstawy prawnej i oceny konkretnej sytuacji.
Późniejszy wyrok TSUE z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie C-19/20 Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, również podkreśla konieczność oceny nieuczciwego warunku oraz skutków jego eliminacji w realiach danej umowy. (źródło: TSUE, C-19/20, 2021)
Co sąd sprawdza w konkretnej sprawie frankowicza?
Indywidualna analiza umowy frankowej obejmuje co najmniej treść umowy, regulamin, aneksy, historię uruchomienia i spłat oraz dokumenty ryzyka walutowego. Różnice między kredytem indeksowanym, denominowanym i inną konstrukcją mogą wpływać na ocenę skutków usunięcia klauzuli kursowej. (źródło: art. 385¹ KC; TSUE, C-260/18, 2019)
Czym różni się umowa indeksowana do CHF od umowy denominowanej?
Umowa indeksowana do CHF zwykle określa kwotę kredytu w złotych, a następnie wiąże saldo lub rozliczenia z walutą obcą; umowa denominowana może posługiwać się kwotą wyrażoną w CHF przy wypłacie i spłacie rozliczanej w złotych. Nazwy nie wystarczają do rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd analizuje faktyczny mechanizm: kiedy przeliczano kwotę, według jakiego kursu, kto go ustalał i czy konsument otrzymał jasną informację o konsekwencjach. W jednej umowie problemem może być sposób określenia salda, w innej - kurs wypłaty albo kurs spłaty.
| Element analizy | Przykład pytania | Znaczenie dla sprawy |
|---|---|---|
| Rodzaj konstrukcji | Czy kwotę wypłacono w PLN, a saldo wyrażono w CHF? | Pomaga ustalić rolę mechanizmu przeliczenia. |
| Tabela kursowa | Czy umowa określała sposób ustalania kursu? | Może mieć znaczenie dla oceny przejrzystości warunku. |
| Informacja o ryzyku | Czy przedstawiono wpływ wzrostu kursu na saldo i ratę? | Jest częścią oceny transparentności ekonomicznej. |
| Aneks | Czy zmienił on spłatę albo treść mechanizmu? | Wymaga osobnej analizy jego skutków. |
Jak status konsumenta i indywidualne uzgodnienie klauzul wpływają na sprawę?
Najpierw trzeba ustalić cel zawarcia umowy w chwili podpisania kredytu, ponieważ art. 385¹ Kodeksu cywilnego dotyczy relacji przedsiębiorca-konsument. Późniejsze zdarzenia, takie jak wynajem nieruchomości, nie zawsze samodzielnie przesądzają o pierwotnym statusie strony.
- Cel mieszkaniowy kredytu może przemawiać za konsumenckim charakterem umowy, lecz sąd ocenia pełny stan faktyczny.
- Zakup lokalu na potrzeby działalności gospodarczej wymaga szczególnej analizy związku kredytu z tą działalnością.
- Podpisanie oświadczenia o zapoznaniu się z ryzykiem nie kończy automatycznie badania jakości przekazanej informacji.
- Negocjowanie marży nie dowodzi samo przez się negocjowania klauzuli kursowej.
- Dowody z formularzy, korespondencji i zeznań mogą uzupełniać literalne brzmienie umowy.
Jakie dokumenty z etapu zawarcia umowy mają znaczenie?
Pierwszym krokiem jest zebranie pełnego pakietu dokumentów z dnia zawarcia umowy i z okresu jej wykonywania. Sama pierwsza strona umowy rzadko pozwala uczciwie ocenić ryzyko procesowe.
Przykład czwarty: regulamin stanowi załącznik, ale nie został dołączony do kopii umowy - trzeba go odszukać. Przykład piąty: klient ma symulację rat, lecz nie ma informacji o saldzie przy wzroście kursu - dokument należy ocenić w kontekście całej informacji. Przykład szósty: bank przesłał propozycję ugody - jej warunki należy porównać z historią rozliczeń, nie tylko z wysokością bieżącej raty.
Bezskuteczność postanowienia a dalsze obowiązywanie lub upadek umowy
Bezskuteczność klauzuli kursowej oznacza, że niedozwolone postanowienie nie wiąże konsumenta, ale nie oznacza z definicji nieważności całej umowy frankowej. Art. 385¹ § 2 KC zakłada utrzymanie umowy w pozostałym zakresie, jeżeli jej dalsze obowiązywanie jest możliwe. (źródło: Kodeks cywilny, art. 385¹ § 2)
Czy umowa może obowiązywać po usunięciu niedozwolonego postanowienia?
To zależy od roli usuniętego postanowienia w konkretnej umowie oraz od możliwości jej wykonywania zgodnie z prawem krajowym. Sąd nie powinien zakładać z góry ani utrzymania umowy, ani jej upadku.
Tu często pojawia się skrót „odfrankowienie”. Nie opisuje on jednak jednolitego, gwarantowanego skutku prawnego. O tym, czy i jak umowa może funkcjonować po eliminacji warunku, rozstrzyga analiza sądu.
- Sąd oddziela ocenę abuzywności warunku od oceny dalszego losu całej umowy.
- Usunięcie warunku może wpływać na elementy istotne dla mechanizmu rozliczeń.
- Ocena opiera się na prawie krajowym interpretowanym z poszanowaniem dyrektywy 93/13/EWG.
- Stanowisko świadomego konsumenta ma znaczenie, lecz nie zastępuje przesłanek prawnych.
- Rozliczenie stron wymaga osobnego wyliczenia na podstawie danych z konkretnego kredytu.
Jakie skutki rozliczeniowe może mieć upadek umowy?
Skutki rozliczeniowe zależą między innymi od wypłaconego kapitału, wszystkich spłat, dat płatności, zgłoszonych roszczeń oraz aktualnego stanu prawa i orzecznictwa. Nie da się rzetelnie podać jednej kwoty odzysku ani jednego wzoru dla wszystkich spraw.
Przykład siódmy: kredyt aktywny z wysokim saldem wymaga innej kalkulacji niż kredyt spłacony dziesięć lat temu. Przykład ósmy: historia nadpłat, przewalutowań lub wcześniejszych ugód może zmieniać punkt wyjścia do rozmowy z bankiem. Rozliczenie z bankiem po wyroku powinno być omawiane dopiero po zebraniu liczb i dokumentów.
Świadoma decyzja kredytobiorcy i znaczenie jego stanowiska
Świadoma decyzja konsumenta oznacza wybór dokonany po poznaniu możliwych skutków dalszego wykonywania umowy, ugody lub żądania prowadzącego do jej upadku. TSUE w sprawie C-19/20 Bank BPH podkreślił potrzebę zapewnienia konsumentowi informacji potrzebnej do oceny konsekwencji prawnych. (źródło: TSUE, C-19/20, 2021)
Dlaczego sąd powinien omówić konsekwencje prawne i finansowe?
Sąd powinien umożliwić konsumentowi świadome stanowisko, ponieważ eliminacja nieuczciwego warunku może mieć dalej idące konsekwencje dla obu stron. Kredytobiorca nie powinien podejmować decyzji wyłącznie na podstawie nagłówka o „wygranych frankowiczów”.
Ochrona konsumenta nie wymaga utrzymania umowy wbrew jego należycie poinformowanej woli. - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-260/18, 2019
- Ryzyko rozliczenia kapitału wymaga omówienia na konkretnych danych z historii kredytu.
- Koszty procesu obejmują nie tylko opłatę sądową, ale także wynagrodzenie pełnomocnika i możliwe koszty postępowania.
- Postępowanie może obejmować apelację, dlatego nie należy zakładać z góry jednego czasu jego trwania.
- Zabezpieczenie roszczenia jest odrębną decyzją sądu i nie stanowi automatycznego skutku pozwu.
- Ugoda może ograniczać spór, ale jej sens finansowy i prawny zależy od przedstawionych warunków.
Czy korzystny wyrok TSUE zastępuje indywidualną decyzję procesową?
Nie, korzystna wykładnia TSUE nie zastępuje indywidualnej decyzji procesowej, ponieważ kredytobiorca ocenia także swoją sytuację finansową, dokumenty, tolerancję ryzyka i propozycję banku. Orzecznictwo jest argumentem, nie polisą na wynik procesu.
Przed wyborem drogi warto przeczytać materiał pozew czy ugoda z bankiem oraz ułożyć własną listę pytań do prawnika. Chodzi o świadomą decyzję, nie o sprzedaż obietnicy wygranej.
Jak ocenić sprawę przed wyborem pozwu albo ugody?
Przed pozwem albo ugodą należy przygotować pełną analizę dokumentów i co najmniej trzy scenariusze: dalsze wykonywanie umowy, ugodę oraz dochodzenie roszczeń w sądzie. Wynik każdego wariantu zależy od umowy, historii spłat, aktualnej oferty banku i oceny ryzyka procesowego. (źródło: art. 385¹ KC; TSUE, C-260/18)
Jakie dokumenty trzeba przygotować przed konsultacją?
Pierwszym krokiem jest zebranie dokumentów, zanim kancelaria zacznie oceniać zasadność roszczeń. Braki w regulaminie albo historii spłat mogą prowadzić do analizy opartej na założeniach, a te przy sporze z bankiem bywają kosztowne.
- Umowa kredytu wraz ze wszystkimi załącznikami pokazuje podstawową konstrukcję zobowiązania i mechanizmy przeliczeń.
- Regulamin oraz tabele kursowe z właściwego okresu pomagają ustalić brzmienie warunków stosowanych przez bank.
- Aneksy, ugody i porozumienia wymagają odrębnej oceny, ponieważ mogły zmienić sposób spłaty lub zakres roszczeń.
- Historia wypłaty, rat, prowizji i wcześniejszych spłat jest niezbędna do przygotowania wiarygodnych wariantów finansowych.
- Oświadczenia o ryzyku, formularze informacyjne i korespondencja z bankiem mogą mieć znaczenie dowodowe.
- Dokumenty dotyczące celu kredytu pomagają ocenić status konsumenta w chwili zawarcia umowy.
Jak porównać wariant pozwu, ugody i dalszej spłaty?
Porównanie trzeba oprzeć na tych samych danych wejściowych: saldzie, historii wpłat, warunkach ugody, przewidywanych kosztach oraz ryzykach procesowych. Nie porównuje się hasła reklamowego ugody z hipotetyczną maksymalną korzyścią z procesu.
| Wariant | Co analizować | Ryzyko wymagające omówienia |
|---|---|---|
| Dalsza spłata | Raty, saldo, harmonogram i mechanizm kursowy | Zmiana obciążenia oraz brak zakończenia sporu. |
| Ugoda | Nowe saldo, oprocentowanie, zrzeczenia i koszty | Ograniczenie przyszłych roszczeń zależne od treści porozumienia. |
| Pozew | Dowody, żądanie, koszty i rozliczenia | Odmienna ocena sądu, czas postępowania oraz apelacja. |
Warto zestawić tę ocenę z materiałami: oś czasu sprawy frankowej i jak wybrać kancelarię do sprawy CHF. Procedurę technicznego przygotowania pozwu omawia odrębnie pozewfrankowy.pl; decyzja powinna jednak poprzedzać samą procedurę.
Kiedy skonsultować sprawę z radcą prawnym?
Konsultacja z radcą prawnym jest potrzebna przed podpisaniem ugody, wniesieniem pozwu, zaakceptowaniem istotnego aneksu albo podjęciem decyzji o zaprzestaniu spłaty. Szczególnie ostrożnie należy postępować przy kredycie aktywnym, zabezpieczeniu hipotecznym i rozbieżnych wyliczeniach stron.
Treść nie zastępuje konsultacji z prawnikiem. W sprawach CHF diabeł często nie siedzi w nazwie kredytu, ale w jednym zdaniu regulaminu albo w dokumencie, którego klient początkowo nie uznał za ważny.
Wniosek: orzecznictwo wzmacnia ochronę, lecz nie jest gwarancją wyniku
Art. 385¹ Kodeksu cywilnego i wyrok TSUE C-260/18 tworzą silne ramy ochrony konsumenta, lecz nie gwarantują unieważnienia każdej umowy CHF. O wyniku decydują treść dokumentów, status stron, materiał dowodowy, żądanie kredytobiorcy oraz ocena sądu w konkretnej sprawie. (źródło: art. 385¹ KC; TSUE, C-260/18, 2019)
Jaki jest najważniejszy praktyczny wniosek dla frankowicza?
Najważniejszy wniosek jest prosty: nie podejmuj decyzji na podstawie samej nazwy banku, waluty CHF ani medialnego skrótu wyroku Dziubak. Najpierw sprawdź umowę, liczby i możliwe scenariusze.
- Art. 385¹ KC wymaga badania konkretnych przesłanek, a nie automatycznego wniosku o nieważności.
- Wyrok TSUE C-260/18 jest ważnym punktem odniesienia, lecz nie jest wyrokiem dla wszystkich umów.
- Klauzula niedozwolona i nieważność całej umowy to dwa różne etapy analizy.
- Ugoda i proces wymagają porównania skutków finansowych oraz prawnych dla konkretnego kredytobiorcy.
- Indywidualna porada prawna powinna obejmować pełen komplet dokumentów i aktualny stan orzecznictwa.
Dlaczego potrzebna jest indywidualna analiza prawna?
Indywidualna analiza prawna jest potrzebna, ponieważ nawet podobne umowy mogą różnić się treścią klauzul, regulaminem, dokumentacją ryzyka i historią rozliczeń. Ostrożna ocena nie odbiera kredytobiorcy możliwości działania - pozwala wybrać je świadomie.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie umowy oraz okoliczności sprawy przez adwokata lub radcę prawnego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy art. 385¹ KC automatycznie unieważnia umowę kredytu CHF?
Nie. Przepis pozwala zbadać, czy konkretne postanowienie umowy zawartej z konsumentem jest niedozwolone, a następnie ustalić skutki niezwiązania nim konsumenta. Wynik zależy od treści umowy, okoliczności jej zawarcia i oceny sądu.
Czy wyrok TSUE C-260/18 dotyczy wszystkich frankowiczów?
Wyrok zawiera wykładnię prawa Unii w zakresie objętym pytaniami prejudycjalnymi, ale zapadł na tle określonego sporu. Nie oznacza automatycznego stwierdzenia nieważności każdej umowy powiązanej z CHF. Konkretne postanowienia bada sąd krajowy.
Czy abuzywność klauzuli zawsze prowadzi do nieważności całej umowy?
Nie zawsze. Najpierw ustala się, czy postanowienie nie wiąże konsumenta, a później, czy umowa może obowiązywać bez tego warunku. Ta ocena zależy od konstrukcji umowy i właściwego prawa krajowego.
Czy sąd może zastąpić klauzulę kursową średnim kursem NBP?
Nie można tego przyjmować automatycznie. Orzecznictwo TSUE ogranicza uzupełnianie luki po usunięciu nieuczciwego warunku przepisami ogólnymi odwołującymi się do słuszności lub zwyczajów. Dopuszczalność rozwiązania wymaga oceny podstawy prawnej i okoliczności sprawy.
Jakie znaczenie ma status konsumenta frankowicza?
Status konsumenta jest ważny, ponieważ kontrola z art. 385¹ KC dotyczy umów zawieranych z konsumentem. Sąd bada cel i okoliczności zawarcia kredytu. Sam związek kredytu z nieruchomością nie rozstrzyga wszystkich wątpliwości.
Czy kredytobiorca musi zaakceptować skutki nieważności umowy?
Stanowisko kredytobiorcy ma znaczenie, ponieważ powinien on poznać możliwe konsekwencje prawne i finansowe swojej decyzji. Nie zastępuje jednak oceny przesłanek prawnych przez sąd. Przed złożeniem oświadczeń procesowych warto uzyskać indywidualną poradę prawną.
Co sprawdzić przed wniesieniem pozwu przeciwko bankowi?
Trzeba zebrać umowę, regulamin, aneksy, historię spłat, dokumenty ryzyka oraz materiały dotyczące celu kredytu. Należy też porównać scenariusz pozwu z ugodą i dalszą spłatą, uwzględniając koszty, czas oraz ryzyka konkretnej sprawy.
Źródła i literatura
Akty prawne i orzecznictwo
- Kodeks cywilny - art. 385¹, ustawa z 23 kwietnia 1964 r.; aktualne brzmienie tekstu jednolitego należy sprawdzić przed publikacją.
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, wyrok z 3 października 2019 r., ECLI:EU:C:2019:819.
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C-19/20, I.W. i R.W. przeciwko Bank BPH S.A., wyrok z 29 kwietnia 2021 r., ECLI:EU:C:2021:341.
Materiały instytucjonalne do aktualizacji
- Orzecznictwo Sądu Najwyższego i baza SAOS - aktualne rozstrzygnięcia dotyczące rozliczeń oraz sporów konsumenckich wymagają sprawdzenia przed publikacją.
- Materiały Rzecznika Finansowego i UOKiK - informacje o kredytach walutowych należy weryfikować na oficjalnych stronach tych instytucji przed aktualizacją artykułu.
- Treść artykułu wymaga okresowego przeglądu po nowych wyrokach TSUE, Sądu Najwyższego albo zmianach przepisów.
Przeczytaj również
Radca prawny z doswiadczeniem w sporach konsumentow z bankami. Tlumaczy sprawy frankowe jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy - z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego, bez obiecywania wygranej. Kazdy tekst pisze jako przewodnik po decyzji, nie oferte.