Stabilna linia orzecznicza CHF - jak ją sprawdzić?

Table of Contents

Czy „stabilna linia orzecznicza CHF” jest argumentem samym w sobie?

Stabilna linia orzecznicza CHF to powtarzalny kierunek rozstrzygnięć dotyczących podobnego problemu prawnego, charakteryzujący się porównywalnym stanem faktycznym, aktualnością i możliwością sprawdzenia pełnych orzeczeń. Sam zwrot użyty przez bank nie przesądza niczego: wyrok TSUE w sprawie C-260/18 Dziubak zapadł 3 października 2019 r., ale jego znaczenie trzeba odnieść do konkretnej umowy frankowicza i konkretnego sporu (źródło: TSUE, C-260/18).

W praktyce redakcyjnej widzimy, że pismo banku może wymieniać kilka sygnatur, lecz nie pokazywać wyroków późniejszych, przeciwnych albo dotyczących innej konstrukcji kredytu. To nie jest jeszcze analiza. Jest to lista wymagająca kontroli.

Czy kilka wyroków tworzy stabilną linię orzeczniczą?

Nie, sama liczba trzech, pięciu czy dziesięciu wyroków nie wystarcza, ponieważ trzeba ustalić ich daty, sądy, prawomocność, zakres problemu oraz występowanie rozstrzygnięć odmiennych.

„Linia” nie jest formalną etykietą, którą strona może sobie nadać. Inne znaczenie ma kilka prawomocnych wyroków apelacyjnych dotyczących identycznej klauzuli, a inne - pojedyncze sprawy pierwszoinstancyjne z różnych lat i odmiennych wzorców umownych. Uchwała Sądu Najwyższego, wyrok Sądu Najwyższego w indywidualnej sprawie i wyrok sądu powszechnego także nie pełnią identycznej funkcji.

Orzeczenia dotyczące tej samej klauzuli przeliczeniowej mają większą wartość porównawczą niż ogólne statystyki spraw frankowych.
Wyroki wydane po zmianie wykładni TSUE lub Sądu Najwyższego wymagają oddzielnego odczytania na tle aktualnego prawa.
Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji może zostać zmienione w apelacji, dlatego nie powinno być przedstawiane jako końcowy wynik sporu.
Prawomocny wyrok nie oznacza automatycznie, że jego argumentacja pasuje do każdej umowy indeksowanej CHF.
Orzeczenie uchylone lub przekazane do ponownego rozpoznania nie może być traktowane tak samo jak prawomocne rozstrzygnięcie kończące sprawę.

Jak ocenić aktualność i poziom sądu?

Najpierw należy ustalić, czy bank powołuje wyrok TSUE, Sądu Najwyższego, sądu apelacyjnego czy sądu pierwszej instancji, a następnie sprawdzić datę wydania i późniejsze losy sprawy.

Źródłem wykładni prawa Unii jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd krajowy stosuje tę wykładnię do faktów własnej sprawy. Z kolei Sąd Najwyższy może mieć duże znaczenie interpretacyjne, ale również jego orzeczenie trzeba czytać wraz z pytaniem prawnym, podstawą rozstrzygnięcia i stanem sprawy.

„Ocena skutków nieuczciwego warunku należy do sądu krajowego w realiach konkretnej umowy; wykładnię prawa Unii zapewnia TSUE.” - parafraza stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawa C-260/18 Dziubak, 2019.

Zdanie możliwe do przytoczenia: stabilna linia orzecznicza wymaga sprawdzalnego zbioru aktualnych orzeczeń dotyczących podobnej klauzuli i podobnego sporu, a nie samego zestawu sygnatur z pisma banku.

Jak znaleźć pełne orzeczenie po sygnaturze i dacie?

Pełne orzeczenie należy wyszukać według sygnatury, sądu i daty w oficjalnej bazie: wyroki TSUE w CURIA, orzeczenia Sądu Najwyższego w bazie SN, a część orzeczeń sądów powszechnych w SAOS lub portalu właściwego sądu. Sygnatura bez dokumentu źródłowego nie daje pewności, czy bank poprawnie przedstawił jego treść.

Nie zakładaj, że brak wyniku w jednej wyszukiwarce dowodzi nieistnienia wyroku. Część dokumentów może być anonimizowana, opublikowana z opóźnieniem albo dostępna w aktach sprawy. W takiej sytuacji bank powinien przedstawić pełny odpis, jeżeli opiera na nim swoją argumentację.

Gdzie sprawdzić wyrok TSUE: CURIA czy artykuł kancelarii?

Wyrok TSUE należy sprawdzać przede wszystkim w CURIA, ponieważ oficjalna karta sprawy zawiera numer sprawy, datę, strony, sentencję oraz dokumenty postępowania.

Przykładowo C-260/18 Dziubak dotyczyło wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie konsumenckiej umowy kredytu indeksowanego do CHF. Z kolei C-520/21, wydany 15 czerwca 2023 r., dotyczył pytań o roszczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy zawierającej nieuczciwe warunki. Te sprawy odnoszą się do różnych zagadnień, więc nie należy zamieniać ich miejscami w analizie.

„Pełny dokument z CURIA pozwala sprawdzić nie tylko rezultat, lecz także dokładne pytania prejudycjalne i zakres odpowiedzi Trybunału.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, baza CURIA, dostęp sprawdzany przed publikacją.

Numer C-260/18 należy wyszukać wraz z oznaczeniem ECLI:EU:C:2019:819, które identyfikuje wyrok TSUE z 3 października 2019 r.
Numer C-520/21 należy odczytać wraz z datą 15 czerwca 2023 r. i ECLI:EU:C:2023:478, aby nie pomylić go z komentarzem do sprawy.
Komunikat prasowy może pomóc w orientacji, ale nie zastępuje sentencji ani uzasadnienia wyroku.
Artykuł kancelarii jest omówieniem stanowiska autora, a nie pierwotnym źródłem orzeczenia.
W przypadku tłumaczeń należy sprawdzić, czy cytowany dokument jest wersją językową opublikowaną przez TSUE.

Jak korzystać z bazy Sądu Najwyższego i SAOS?

Orzeczenie Sądu Najwyższego najlepiej szukać po pełnej sygnaturze i dacie w oficjalnej bazie SN, a wyroki sądów powszechnych można dodatkowo wyszukiwać w SAOS po sygnaturze, frazie lub metadanych.

SAOS jest narzędziem pomocnym, lecz nie rozstrzyga o prawomocności ani o tym, co później wydarzyło się w sprawie. Trzeba sprawdzić oznaczenie sądu, datę, wydział, instancję i dostępny rodzaj dokumentu. Nie myl też sygnatury akt z numerem umowy kredytowej, numerem repertorium banku ani oznaczeniem ECLI.

Przepisz sygnaturę dokładnie, zachowując cyfry rzymskie, litery i ukośnik występujący w oznaczeniu sprawy.
Dodaj nazwę sądu oraz datę, ponieważ podobne oznaczenia mogą prowadzić do innego dokumentu lub omówienia.
Otwórz pełną treść i ustal, czy widzisz sentencję, uzasadnienie czy jedynie informację o sprawie.
Sprawdź, czy dokument mówi o apelacji, skardze kasacyjnej, uchyleniu albo przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Jeżeli treści nie da się wiarygodnie odnaleźć, poproś o odpis zamiast powtarzać fragment przytoczony przez bank.

Czy sentencja, uzasadnienie i komunikat prasowy mówią to samo?

Nie, sentencja określa formalny wynik rozstrzygnięcia, uzasadnienie wyjaśnia jego podstawy, a komunikat prasowy zwykle przedstawia skrót najważniejszych wątków. Przy weryfikacji wyroku frankowego trzeba przeczytać co najmniej sentencję oraz fragmenty uzasadnienia odnoszące się do klauzul, żądań i statusu konsumenta.

Selektywny cytat potrafi wyglądać przekonująco, zwłaszcza gdy zawiera jedno zdanie o ryzyku kursowym, przedawnieniu, odsetkach albo rozliczeniu stron. Bez poprzedzających i następujących akapitów nie wiadomo jednak, czy sąd mówił o tej samej sytuacji.

Czym różni się teza prawna od wyniku konkretnego postępowania?

Teza prawna wyjaśnia regułę zastosowaną przez sąd, natomiast wynik konkretnego postępowania zależy również od dowodów, żądania pozwu, zarzutów stron i granic zaskarżenia.

Wyrok może być użyteczny dla argumentu dotyczącego abuzywności, lecz nie mówić niczego rozstrzygającego o przedawnieniu, potrąceniu, zatrzymaniu, odsetkach albo kosztach procesu. W C-520/21 TSUE analizował problem roszczeń stron po nieważności, dlatego nie należy cytować go jako odpowiedzi na każde pytanie o samą treść klauzuli kursowej (źródło: TSUE, C-520/21, 2023).

Sentencja wskazuje, co sąd formalnie rozstrzygnął w danej sprawie i wobec konkretnych stron.
Uzasadnienie pokazuje, które fakty oraz przepisy doprowadziły sąd do rozstrzygnięcia.
Teza wyjęta z bazy lub opracowania może upraszczać argumentację i wymaga porównania z pełnym tekstem.
Komunikat prasowy służy informacji publicznej, lecz zazwyczaj nie zastępuje analizy całego uzasadnienia.
Zakres apelacji może oznaczać, że sąd odwoławczy nie badał wszystkich elementów umowy od początku.

Jak wykryć cytat wyrwany z kontekstu?

Najpierw trzeba przeczytać co najmniej dwa akapity przed cytowanym fragmentem i dwa po nim, a potem sprawdzić, do jakiego zarzutu, dowodu oraz postanowienia umowy odnosiło się zdanie.

Przykład: bank przywołuje fragment o tym, że konsument otrzymał informację o ryzyku. Pełne uzasadnienie może jednak dotyczyć klienta, któremu przedstawiono odrębną symulację, który podpisał szczegółowe oświadczenie albo prowadził działalność związaną z finansami. Jeżeli w Twoich dokumentach takich elementów nie ma, podobieństwo maleje.

Zaznacz dokładny cytat użyty przez bank i wpisz numer strony pełnego uzasadnienia.
Ustal, czy cytat odnosi się do abuzywności, ryzyka kursowego, rozliczenia czy innego zagadnienia.
Porównaj opis umowy w wyroku z własną umową, regulaminem i aneksami.
Sprawdź, czy sąd oceniał konsumenta, przedsiębiorcę czy osobę łączącą oba statusy.
Odszukaj końcowe rozstrzygnięcie, aby ustalić, czy cytowany pogląd wpłynął na wynik sprawy.

Jak porównać mechanizm indeksacji lub denominacji w dwóch umowach CHF?

Porównanie umów CHF zaczyna się od ustalenia mechanizmu: umowa indeksowana odwołuje kwotę wyrażoną w złotych do CHF, a umowa denominowana może określać kwotę w CHF i przewidywać wypłatę w złotych po przeliczeniu. O podobieństwie decyduje treść konkretnych postanowień, nie nazwa produktu ani samo powiązanie z frankiem szwajcarskim.

To szczególnie istotne, gdy bank twierdzi, że wyrok dotyczył „takiej samej umowy”. Różnica jednego postanowienia o wypłacie, saldzie, tabeli kursowej lub spłacie może zmienić kierunek argumentacji. Wyrok C-260/18 nie ustanawia automatycznego wyniku dla każdej umowy powiązanej z CHF; sąd krajowy ocenia konkretny warunek umowny (źródło: TSUE, C-260/18, 2019).

Czy bank, wzorzec i rok zawarcia umowy mają znaczenie?

Tak, ten sam bank mógł używać różnych wzorców, regulaminów i oświadczeń o ryzyku w różnych latach, dlatego nazwa banku nie dowodzi identyczności umowy.

Porównaj pierwszą stronę umowy, nazwę produktu, datę, numer wzorca, załączniki i regulamin obowiązujący w dniu podpisania. Aneks zawarty po kilku latach może zmieniać zasady spłaty, lecz nie zawsze odpowiada na pytanie, jak wyglądały warunki w chwili zawierania umowy. Ta granica ma znaczenie dla oceny postanowień konsumenckich na tle dyrektywy 93/13/EWG.

Data zawarcia umowy pozwala ustalić, który regulamin i który wzorzec banku obowiązywał przy podpisie.
Nazwa produktu może być podobna, ale różne wersje wzorca mogą zawierać odmienne klauzule kursowe.
Aneks dotyczący spłaty w CHF należy czytać razem z pierwotną umową i datą jego zawarcia.
Oświadczenie o ryzyku kursowym wymaga porównania treści, a nie tylko sprawdzenia, czy dokument został podpisany.
Indywidualne negocjacje mają znaczenie tylko wtedy, gdy da się wykazać ich rzeczywisty zakres oraz wpływ na dane postanowienie.

Jak porównać tabelę kursową, spread i sposób spłaty?

Najpierw zestaw w dwóch kolumnach postanowienia o wypłacie, przeliczeniu salda, ratach, kursie kupna, kursie sprzedaży i tabeli banku, a następnie zaznacz dosłowne różnice słów.

Przykład pierwszy: kredyt wypłacono w złotych, ale saldo przeliczono według kursu kupna z tabeli banku. Przykład drugi: rata w złotych była obliczana według kursu sprzedaży banku. Przykład trzeci: aneks umożliwił spłatę bezpośrednio w CHF. Każdy z tych elementów może być ważny, ale żaden pojedynczo nie przesądza wyniku sprawy.

Cecha do porównania	Twoja umowa CHF	Wyrok przywołany przez bank	Znaczenie różnicy
Rodzaj konstrukcji	Indeksowana lub denominowana	Opisany w uzasadnieniu	Duże, ponieważ mechanizm ustala sposób określenia zobowiązania.
Wypłata kredytu	CHF lub PLN, z określonym przeliczeniem	CHF lub PLN, z określonym przeliczeniem	Duże, gdy klauzula wypłaty była przedmiotem oceny sądu.
Tabela kursowa	Kurs kupna, sprzedaży albo inny mechanizm	Brzmienie klauzuli z wyroku	Duże, gdy bank samodzielnie określał parametr przeliczenia.
Spłata rat	PLN, CHF albo rozwiązanie po aneksie	Sposób wskazany w sprawie	Średnie lub duże, zależnie od przedmiotu sporu.
Informacja o ryzyku	Dokumenty i rozmowy przed zawarciem umowy	Ustalenia dowodowe sądu	Duże, jeżeli wyrok opierał się na indywidualnych dowodach.

Zdanie możliwe do przytoczenia: dwie sprawy CHF są istotnie podobne wtedy, gdy zbliżone są mechanizm umowy, brzmienie klauzul, regulamin, aneksy, informacja o ryzyku i status stron, a nie tylko bank lub waluta odniesienia.

Jak porównać żądania, zarzuty, etap procesu i status konsumenta?

Test podobieństwa procesowego polega na porównaniu tego, czego strony żądają, jakie zarzuty podnoszą, na jakim etapie jest sprawa oraz czy kredytobiorca występował jako konsument. Ta sama klauzula może prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia, gdy różnią się dowody, roszczenia, zakres apelacji albo związek nieruchomości z działalnością gospodarczą.

Nie przenoś automatycznie wyniku innej sprawy na własną. Wyrok dotyczący zapłaty może nie odpowiadać na pytanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego; rozstrzygnięcie o kosztach nie przesądza o abuzywności; sprawa o roszczenie banku po nieważności nie jest tym samym co sprawa o ocenę klauzuli kursowej.

Czy status konsumenta zawsze jest taki sam?

Nie, status konsumenta ocenia się w związku z celem konkretnej czynności, dlatego użycie nieruchomości lub kredytu w działalności gospodarczej może wymagać odrębnej analizy prawnej.

Przykład czwarty: lokal kupiony wyłącznie na potrzeby mieszkaniowe. Przykład piąty: część lokalu przeznaczona na biuro. Przykład szósty: nieruchomość wynajmowana, ale kredyt zawarty poza działalnością. Te sytuacje nie powinny być mechanicznie utożsamiane. Ocenę należy odnieść do dokumentów, celu umowy i okoliczności zawarcia, a nie do jednej informacji z późniejszego okresu.

Status konsumenta wymaga sprawdzenia celu zawarcia umowy, a nie wyłącznie aktualnego sposobu korzystania z nieruchomości.
Żądanie ustalenia i żądanie zapłaty mogą wymagać analizy innych przesłanek procesowych.
Zarzut przedawnienia dotyczy innego problemu niż ocena nieuczciwego charakteru klauzuli.
Roszczenie banku o zwrot kapitału lub inne roszczenia restytucyjne należy oddzielić od sporu o abuzywność.
Apelacja może obejmować tylko część wyroku, więc nie każdy element sprawy jest ponownie oceniany przez sąd odwoławczy.

Jak rozpoznać, że wyrok jest nieprawomocny albo ma ograniczony zakres?

Najpierw sprawdź oznaczenie instancji oraz informację o apelacji, skardze kasacyjnej, uchyleniu lub przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania; bez tego nie można rzetelnie ocenić statusu wyroku.

Zwrot „prawomocny” powinien wynikać z wiarygodnego dokumentu lub informacji procesowej, a nie z marketingowego skrótu. Prawomocność nie oznacza natomiast, że argument z wyroku jest uniwersalny. Nadal trzeba przeprowadzić test umowy i test procesowy.

Ustal, czy dokument pochodzi z sądu pierwszej instancji, sądu apelacyjnego, Sądu Najwyższego czy TSUE.
Sprawdź, czy w treści znajduje się informacja o wniesionym środku zaskarżenia albo jego rozpoznaniu.
Oddziel rozstrzygnięcie merytoryczne od postanowienia incydentalnego dotyczącego na przykład zabezpieczenia.
Porównaj dokładnie przedmiot apelacji z zarzutem, który bank chce wykorzystać w Twojej sprawie.
Oznacz jako nieustalone każdą informację, której nie potwierdza pełne orzeczenie lub oficjalna baza.

Kiedy seria wyroków rzeczywiście ma znaczenie dla decyzji frankowicza?

Seria wyroków może mieć znaczenie dla decyzji frankowicza wtedy, gdy dotyczy zbliżonego wzorca umowy, podobnych klauzul, statusu konsumenta, żądań i aktualnego problemu prawnego. Nie gwarantuje rezultatu, lecz pomaga zadać bankowi i pełnomocnikowi precyzyjne pytania przed wyborem między pozwem a ugodą.

Największą wagę zwykle mają treść postanowień, dokumenty przekazane przed podpisaniem, sposób rozliczenia wskazany w żądaniu oraz aktualność orzeczenia. Mniejszą wagę ma sam nagłówek produktu. Taka analiza nie zastępuje opinii w konkretnej sprawie, ale pozwala nie podejmować decyzji na podstawie hasła o „stabilnej linii”.

Jak zbudować macierz weryfikacji wyroków?

Macierz tworzy się w pięciu krokach: wpisujesz cechę, opis własnej sprawy, opis z wyroku, ocenę zgodności i znaczenie różnicy dla dalszej analizy.

Przykład siódmy: jeżeli Twoja umowa przewidywała spłatę w PLN według tabeli banku, a przywołany wyrok dotyczył bezpośredniej spłaty CHF od początku, wpisz „różnica istotna” zamiast „podobna sprawa”. Przykład ósmy: gdy bank cytuje wyrok o roszczeniu po nieważności, a rozmowa dotyczy abuzywności klauzuli, wskaż odmienny przedmiot sporu.

Treść klauzuli wypłaty i spłaty powinna otrzymać wysoką wagę, ponieważ opisuje mechanizm ekonomiczny umowy.
Status konsumenta powinien otrzymać wysoką wagę, ponieważ wpływa na stosowanie ochrony z dyrektywy 93/13/EWG.
Żądania stron powinny otrzymać wysoką wagę, ponieważ wyznaczają zakres rozpoznania sprawy.
Data i status wyroku powinny otrzymać średnią lub wysoką wagę, gdy od tego czasu pojawiło się nowsze orzecznictwo.
Nazwa banku powinna otrzymać niższą wagę, jeżeli nie potwierdzono identycznego wzorca i regulaminu.
Brak pełnego odpisu trzeba oznaczyć jako lukę informacyjną, a nie jako dowód na korzyść którejkolwiek strony.

Czy wynik macierzy rozstrzyga, czy wybrać pozew czy ugodę?

Nie, wynik macierzy nie rozstrzyga wyboru pozwu lub ugody, ponieważ decyzja zależy od całej umowy, rozliczeń, ryzyk procesowych, sytuacji finansowej i warunków przedstawionych przez bank.

Macierz daje materiał do rozmowy: można zapytać, które sygnatury bank uznaje za istotne, jak jego argument odnosi się do własnych klauzul oraz czy przedstawiona propozycja ugody uwzględnia realne konsekwencje ekonomiczne. Przydatne będzie także zestawienie dokumentów z poradnikami: jak czytać wyrok frankowy, jak sprawdzić klauzule w umowie CHF, pozew czy ugoda - jak ocenić własną sprawę oraz jak wybrać kancelarię do analizy umowy.

Po encyklopedyczne wyjaśnienie różnic między indeksacją a denominacją można sięgnąć do frankoweabc.pl, lecz decyzję procesową należy oprzeć na analizie własnego kompletu dokumentów.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzy podobne wyroki oznaczają stabilną linię orzeczniczą?

Nie da się tego ocenić wyłącznie według liczby. Trzeba sprawdzić poziom sądów, daty, prawomocność, podobieństwo umów, stan faktyczny oraz istnienie wyroków przeciwnych lub późniejszych. Trzy wyroki mogą być użyteczną wskazówką, ale nie są prognozą wyniku Twojej sprawy.

Gdzie sprawdzić sygnaturę wyroku podaną przez bank?

Wyroki TSUE sprawdzaj w CURIA, orzeczenia Sądu Najwyższego w oficjalnej bazie SN, a wyroki sądów powszechnych w SAOS albo portalu właściwego sądu. Jeżeli wynik nie jest dostępny, poproś bank o pełny odpis. Brak dokumentu w jednej bazie nie przesądza, że orzeczenie nie istnieje.

Czy ten sam bank oznacza taki sam wzorzec umowy?

Nie. Bank mógł stosować różne wzorce w różnych latach, a umowę mogły modyfikować regulaminy, aneksy i indywidualne ustalenia. Porównaj dokładne brzmienie postanowień o wypłacie, saldzie, tabeli kursowej i spłacie.

Czy każda umowa powiązana z CHF jest podobna?

Nie. Znaczenie ma między innymi umowa indeksowana CHF lub umowa denominowana CHF, sposób wypłaty i spłaty, tabela kursowa, spread oraz informacje o ryzyku przekazane przed podpisaniem. Sama waluta odniesienia nie wystarcza do uznania spraw za analogiczne.

Czy wystarczy przeczytać fragment wyroku z pisma banku?

Nie. Fragment może pomijać zastrzeżenie, odmienny stan faktyczny lub dalszą część argumentacji. Przeczytaj sentencję, istotne części uzasadnienia i sprawdź dalszy los orzeczenia.

Czy wyrok TSUE rozstrzyga moją indywidualną sprawę?

Nie, TSUE interpretuje prawo Unii, a zastosowanie tej wykładni do konkretnej umowy należy do sądu krajowego. Znaczenie wyroku zależy od podobieństwa problemu prawnego i okoliczności sprawy. C-260/18 i C-520/21 dotyczą różnych pytań prawnych, choć oba pojawiają się w sporach CHF.

Czy podobny wyrok gwarantuje taki sam rezultat?

Nie. Podobieństwo zwiększa użyteczność argumentu, ale nie gwarantuje wyniku. Różnice w umowie, dowodach, żądaniach, zarzutach i etapie postępowania mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie.

Źródła i literatura

Poniższe źródła służą do samodzielnej weryfikacji dokumentów. Stan dostępności baz i dalszy los konkretnego orzeczenia należy sprawdzić bezpośrednio przed wykorzystaniem go w rozmowie z bankiem lub w postępowaniu.

Orzecznictwo TSUE i prawo Unii

Bazy orzeczeń i instytucje

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata.

Przeczytaj również

r. pr. Katarzyna Adamska

Radca prawny z doswiadczeniem w sporach konsumentow z bankami. Tlumaczy sprawy frankowe jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy - z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego, bez obiecywania wygranej. Kazdy tekst pisze jako przewodnik po decyzji, nie oferte.