Czy konsument może sprzeciwić się skutkom klauzuli?

Table of Contents

Krótka odpowiedź: ochrona konsumenta nie jest systemem przymusowym

Sprzeciw konsumenta wobec klauzuli abuzywnej oznacza świadome stanowisko kredytobiorcy dotyczące skorzystania z ochrony, a nie środek procesowy taki jak sprzeciw od nakazu zapłaty. Art. 385¹ Kodeksu cywilnego przewiduje, że niedozwolone postanowienie nie wiąże konsumenta, lecz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-260/18 Dziubak wskazał, że należycie poinformowany konsument może nie chcieć powoływać się na tę ochronę. Źródłem jest dyrektywa 93/13/EWG i wyrok z 3 października 2019 r.

Czy konsument może zrezygnować z ochrony przed nieuczciwym warunkiem?

Tak, lecz tylko wtedy, gdy jego decyzja jest wolna, świadoma i podjęta po otrzymaniu informacji o skutkach prawnych oraz ekonomicznych. Nie chodzi o automatyczną zgodę na wszystko, co wynika z umowy kredytu CHF, lecz o konkretne stanowisko wobec skutków stwierdzenia nieuczciwego warunku umownego.

Art. 385¹ k.c. chroni konsumenta przed postanowieniem, które spełnia ustawowe przesłanki abuzywności i nie zostało indywidualnie uzgodnione. To nie znaczy jednak, że każda umowa kredytu waloryzowanego lub indeksowanego do CHF zawiera taki warunek ani że każda musi upaść. Ocena zawsze zależy od treści umowy, aneksów, okoliczności zawarcia kontraktu oraz żądań stron.

Sprzeciw konsumenta może dotyczyć powoływania się na niewiążący charakter konkretnego postanowienia umowy.
Stanowisko kredytobiorcy może dotyczyć również skutków nieważności umowy kredytu CHF, gdy usunięcie warunku uniemożliwia jej dalsze wykonywanie.
Świadoma i dobrowolna zgoda konsumenta nie jest tym samym co podpisanie ugody z bankiem.
Oświadczenie konsumenta w sprawie frankowej nie powinno być utożsamiane ani z uznaniem długu, ani ze zrzeczeniem się wszystkich roszczeń.
Sąd bada skutki abuzywności według prawa krajowego i konkretnych okoliczności sprawy, a nie wyłącznie według preferowanego przez stronę wariantu.

Ochrona z dyrektywy 93/13/EWG służy konsumentowi, ale świadoma decyzja konsumenta nie tworzy samodzielnie nowej treści umowy.

Czym różni się sprzeciw wobec warunku od sprzeciwu wobec nieważności umowy?

Sprzeciw wobec pominięcia warunku dotyczy tego, czy konsument chce powoływać się na jego nieuczciwy i niewiążący charakter, natomiast stanowisko wobec nieważności dotyczy skutków dla całej umowy. Są to dwie odrębne decyzje, choć w praktyce mogą się ze sobą łączyć.

Kredytobiorca może przykładowo uznać, że nie chce korzystać z ochrony przed skutkami upadku umowy, ponieważ obawia się szybkiego rozliczenia kapitału. Nie przesądza to jednak, że umowa może dalej obowiązywać po wyeliminowaniu zakwestionowanego postanowienia. Tę możliwość ocenia sąd na podstawie konstrukcji umowy i obowiązujących przepisów.

Co wynika z wyroku TSUE C-260/18 Dziubak?

Wyrok TSUE C-260/18 z 3 października 2019 r., wydany w sprawie państwa Justyny i Kamila Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, wyjaśnia, że konsekwencje usunięcia nieuczciwego warunku trzeba rozważać z uwzględnieniem sytuacji istniejącej w chwili sporu oraz woli należycie poinformowanego konsumenta. Nie daje on jednak prawa do swobodnego „przepisania” umowy CHF przez sąd.

Jak TSUE rozumie wolę konsumenta?

TSUE przyjął, że wola konsumenta ma znaczenie przy ocenie, czy należy chronić go przed szczególnie niekorzystnymi skutkami unieważnienia umowy. Konsument powinien wypowiedzieć się po otrzymaniu informacji pozwalających zrozumieć realne następstwa danego rozwiązania.

W sprawie C-260/18 Trybunał odróżnił ochronę przed nieuczciwym warunkiem od narzucania konsumentowi skutków, których nie chce przyjąć mimo właściwego poinformowania. To istotne zwłaszcza wtedy, gdy stawką jest dalsze obowiązywanie umowy frankowej albo jej nieważność i rozliczenie stron.

„Dla oceny skutków unieważnienia umowy decydująca jest wola konsumenta wyrażona w warunkach istniejących w chwili sporu.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-260/18 Dziubak, 2019

Wyrok C-260/18 odnosi się do ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13/EWG, a nie do automatycznej nieważności każdej umowy CHF.
Wola konsumenta musi być ustalona w realiach konkretnego postępowania, a nie domniemana na podstawie samego pozwu.
Konsument może nie powoływać się na nieuczciwy i niewiążący charakter warunku, jeżeli decyzję podejmuje dobrowolnie i świadomie.
Sąd powinien równocześnie badać, czy po usunięciu warunku umowa może dalej obowiązywać zgodnie z prawem krajowym.
Bank i konsument mogą przedstawiać odmienne oceny skutków ekonomicznych, dlatego sama deklaracja jednej strony nie zastępuje analizy dokumentów.

Czy ochrona może działać wbrew świadomej woli kredytobiorcy?

Nie, jeżeli konsument został należycie poinformowany i dobrowolnie nie chce powoływać się na ochronę przewidzianą przez dyrektywę 93/13/EWG. Granicą pozostaje jednak prawo krajowe oraz brak możliwości dowolnego ukształtowania umowy przez samą wolę jednej strony.

To rozróżnienie ma praktyczny wymiar. Przykład pierwszy: kredytobiorca może wyrazić stanowisko, że nie chce unieważnienia umowy z uwagi na niepewność rozliczeń. Przykład drugi: może żądać stwierdzenia nieważności mimo ryzyka rozliczenia kapitału, jeżeli po uzyskaniu informacji uznaje ten wariant za właściwy dla swojej sytuacji. Żaden z tych wyborów nie gwarantuje wyniku procesu.

Kiedy stanowisko konsumenta można uznać za świadome i dobrowolne?

Świadoma i dobrowolna zgoda konsumenta to decyzja oparta na obiektywnej oraz wyczerpującej informacji o co najmniej trzech obszarach: dalszym obowiązywaniu umowy, rozliczeniu świadczeń obu stron i możliwych skutkach gospodarczych. TSUE w sprawie C-19/20 Bank BPH z 29 kwietnia 2021 r. wskazał, że sąd ma obowiązek przekazać konsumentowi informacje potrzebne do zajęcia stanowiska.

Jakie informacje o skutkach prawnych i ekonomicznych powinien otrzymać konsument?

Konsument powinien otrzymać informacje o możliwym rozliczeniu kapitału i wpłat, dalszych ratach, odsetkach, zabezpieczeniu hipotecznym oraz ryzykach czasowych sporu. Konkretne kwoty wymagają danych z umowy i historii spłat, dlatego ogólny kalkulator internetowy nie zastąpi analizy indywidualnej.

W praktyce redakcyjnej najlepiej sprawdza się porównanie kilku wariantów zapisane na jednej karcie: osobno skutki prawne, osobno przepływy pieniężne, osobno ryzyka. Dzięki temu kredytobiorca nie miesza salda przedstawianego przez bank z kwotami, które mogą podlegać rozliczeniu po rozstrzygnięciu sporu.

Najpierw należy ustalić kwotę faktycznie wypłaconego kapitału oraz datę i walutę wypłaty.
Następnie trzeba zebrać historię rat, prowizji, ubezpieczeń i innych świadczeń zapłaconych na rzecz banku.
Trzecim krokiem jest sprawdzenie, czy bank podnosi własne roszczenia i na jakiej podstawie je wylicza.
Czwartym krokiem jest opisanie skutków dla hipoteki, rachunku kredytowego i ewentualnych dalszych rat.
Piątym krokiem jest porównanie co najmniej kilku dat możliwego rozliczenia, bo wynik może zmienić się wraz z przebiegiem sprawy.

Poinformowana decyzja w sporze frankowym wymaga danych o konkretnej umowie, a nie jednego hasła: „nieważność” albo „utrzymanie kredytu”.

Czy obecność pełnomocnika zwalnia sąd z obowiązku informacji?

Nie, sam udział adwokata albo radcy prawnego nie usuwa obowiązku sądu, aby poinformować konsumenta o prawnych konsekwencjach możliwego unieważnienia umowy. Takie stanowisko wynika z wyroku TSUE C-19/20 Bank BPH.

Nie oznacza to, że sąd ma zastępować pełnomocnika w prowadzeniu sprawy. Informacja sądu i profesjonalna porada prawna pełnią różne funkcje. Pełnomocnik powinien przeanalizować akta, roszczenia i ryzyka, a sąd powinien upewnić się, że konsument rozumie konsekwencje rozważanego rozstrzygnięcia.

„Sąd krajowy powinien poinformować konsumenta o prawnych konsekwencjach możliwego unieważnienia umowy, także gdy jest on reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-19/20 Bank BPH, 2021

Informacja o rozliczeniu nieważnej umowy kredytu powinna dotyczyć obu stron, a nie wyłącznie roszczeń konsumenta.
Ryzyko ekonomiczne może obejmować potrzebę rozliczenia kapitału, ale jego zakres zależy od indywidualnych twierdzeń i ustaleń sprawy.
Odsetki i przedawnienie wymagają oceny według aktualnego stanu prawnego oraz przebiegu konkretnego postępowania.
Hipoteka i wpisy w księdze wieczystej mogą wymagać odrębnych działań po zakończeniu sporu.
Formularz podpisany bez wyjaśnienia skutków nie dowodzi sam przez się pełnego zrozumienia decyzji.

Czy wymagane jest formalne oświadczenie konsumenta?

Nie, wykonywania praw z dyrektywy 93/13/EWG nie można uzależniać od złożenia przed sądem sformalizowanego oświadczenia o braku zgody na warunek, świadomości skutków i zgodzie na unieważnienie. Tak orzekł TSUE w sprawie C-140/22 przeciwko mBank S.A. 7 grudnia 2023 r.; nadal trzeba jednak ustalić rzeczywiste stanowisko konsumenta.

Co wynika z uchwały Sądu Najwyższego III CZP 6/21?

Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, wskazywała na bezskuteczność niedozwolonego postanowienia na korzyść konsumenta oraz możliwość udzielenia następczej, świadomej i wolnej zgody. Jej znaczenie trzeba obecnie odczytywać z uwzględnieniem późniejszego orzecznictwa TSUE.

W sporze o kredyt CHF nie wystarczy mechanicznie powołać sygnaturę. Trzeba ustalić, czego dotyczy stanowisko klienta: dalszego związania konkretnym warunkiem, nieważności umowy czy skutków rozliczeń. Rzecznik Finansowy oraz orzecznictwo krajowe mogą pomagać w orientacji, ale nie zastępują analizy akt.

Uchwała III CZP 6/21 dotyczyła skutków abuzywności i znaczenia zgody konsumenta, a nie uniwersalnego wzoru oświadczenia.
Świadoma zgoda konsumenta musi odnosić się do konkretnego postanowienia oraz znanych mu konsekwencji.
Brak zgody na związanie warunkiem nie rozstrzyga samodzielnie, czy cała umowa może przetrwać bez tego warunku.
Stanowisko Sądu Najwyższego należy zestawiać z późniejszymi wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jak wyrok TSUE C-140/22 zmienił znaczenie formalnego oświadczenia?

Wyrok C-140/22 ograniczył możliwość traktowania sformalizowanego oświadczenia jako warunku uruchomienia ochrony konsumenckiej. Nie usunął natomiast potrzeby przekazania informacji ani potrzeby ustalenia, czy konsument rzeczywiście rozumie skutki swojego stanowiska.

„Praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 nie można uzależniać od złożenia przed sądem sformalizowanego oświadczenia o określonej treści.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-140/22 mBank, 2023

Przykład trzeci: brak jednego, urzędowo brzmiącego formularza nie powinien sam w sobie zamykać drogi do powołania się na abuzywność. Przykład czwarty: sąd może nadal zapytać konsumenta, czy podtrzymuje żądanie oraz czy zna możliwe konsekwencje ekonomiczne. Te kwestie nie są sprzeczne.

TSUE C-140/22 zakazuje nadmiernego formalizmu, który osłabiałby skuteczność ochrony konsumenta.
Wyrok nie oznacza, że każde wcześniejsze oświadczenie konsumenta traci znaczenie procesowe.
Wpływ konkretnego stanowiska na odsetki, rozliczenia i przedawnienie wymaga aktualnej analizy prawnej.
Zmiana stanowiska w toku procesu może wpływać na żądania i koszty, dlatego wymaga konsultacji z pełnomocnikiem.

Czego konsument nie może wybrać jednostronnie?

Konsument może zdecydować o skorzystaniu z ochrony przed nieuczciwym warunkiem, ale nie może jednostronnie narzucić bankowi ani sądowi nowej treści umowy kredytu CHF. Dalsze obowiązywanie umowy po eliminacji warunku zależy od jej konstrukcji i obiektywnych kryteriów prawa krajowego, co wynika z kierunku wskazanego przez TSUE w sprawie C-260/18.

Czy sąd może dowolnie poprawić nieuczciwy warunek?

Nie, sąd nie powinien dowolnie zastępować nieuczciwego postanowienia rozwiązaniem, które sam uzna za praktyczne. Takie działanie mogłoby osłabić odstraszający skutek dyrektywy 93/13/EWG wobec przedsiębiorców stosujących nieuczciwe warunki.

Możliwość zastosowania przepisu dyspozytywnego i możliwość utrzymania reszty umowy to odrębne kwestie. Nie należy ich mylić z wolą konsumenta. Pełniejszą definicję klauzuli abuzywnej można znaleźć w materiale encyklopedycznym, natomiast tutaj istotne są decyzje kredytobiorcy po zakwestionowaniu warunku.

Konsument nie może żądać, aby sąd wprowadził dowolny kurs CHF, marżę albo mechanizm spłaty.
Sąd ocenia, czy po usunięciu postanowienia pozostaje umowa zdolna do dalszego wykonywania.
Przepis dyspozytywny może mieć znaczenie tylko w granicach przewidzianych przez prawo krajowe i orzecznictwo.
Nieważność całej umowy nie jest automatycznym następstwem każdej stwierdzonej abuzywności.

Czy sprzeciw konsumenta oznacza automatyczne utrzymanie umowy CHF?

Nie, sprzeciw konsumenta nie wystarcza do utrzymania umowy CHF w dowolnie wybranym kształcie. Sąd musi ocenić, czy eliminacja warunku pozwala zachować pozostałą część umowy zgodnie z prawem krajowym.

Przykład piąty: konsument może nie chcieć nieważności, lecz jeżeli mechanizm indeksacji był elementem koniecznym dla konstrukcji umowy, sama jego preferencja nie rozwiązuje problemu prawnego. Przykład szósty: inna treść umowy lub aneksu może prowadzić do odmiennych ocen, dlatego porównywanie spraw wyłącznie po nazwie banku jest ryzykowne.

Jak porównać utrzymanie umowy, eliminację warunku i nieważność?

Porównanie trzech scenariuszy wymaga danych o wypłaconym kapitale, wszystkich spłatach, aktualnych twierdzeniach banku i sytuacji finansowej gospodarstwa domowego. Nie ma wariantu zawsze korzystniejszego: utrzymanie zakwestionowanego warunku, dalsze obowiązywanie umowy bez niego oraz nieważność prowadzą do różnych ryzyk dotyczących rat, rozliczeń i czasu sporu.

Jakie scenariusze powinien zestawić frankowicz?

Najbezpieczniej zestawić co najmniej trzy scenariusze oraz osobno rozważyć ugodę z bankiem. Ugoda nie jest formą zgody na abuzywny warunek, lecz odrębną czynnością prawną, która może obejmować zmianę zasad rozliczenia i wzajemne zrzeczenia roszczeń.

Scenariusz	Co wymaga analizy	Główne ryzyko
Utrzymanie zakwestionowanego warunku	Dalsze raty, saldo, treść zgody konsumenta i jej skuteczność.	Konsument może nadal ponosić konsekwencje mechanizmu, którego nie kwestionuje.
Umowa bez warunku	Czy umowa może obowiązywać bez postanowienia według prawa krajowego.	Brak prawnej możliwości utrzymania umowy w takim kształcie.
Nieważność umowy	Kapitał, suma świadczeń, odsetki, hipoteka, roszczenia obu stron.	Niepewność rozliczenia i skutków finansowych w konkretnym czasie.
Ugoda z bankiem	Nowe warunki, koszty, podatki, zrzeczenia roszczeń i finalność sporu.	Rezygnacja z części roszczeń w zamian za określone zakończenie konfliktu.

Nieważność umowy kredytu CHF może być jednym z analizowanych scenariuszy, lecz jej opłacalność zależy od indywidualnych danych i nie stanowi obietnicy wyniku.

Czy nieważność zawsze jest najkorzystniejsza?

Nie, nieważność nie jest automatycznie najkorzystniejsza dla każdego kredytobiorcy. Porównanie powinno uwzględniać saldo kapitału, sumę wpłat, zdolność do ewentualnego rozliczenia, etap sprawy, koszty oraz realne potrzeby konsumenta.

Przykład siódmy: dwie osoby mogły otrzymać podobną kwotę kredytu, ale jedna spłaca go od 15 lat, a druga od 3 lat - ich przepływy pieniężne i ryzyka rozliczeniowe mogą znacząco się różnić. Przykład ósmy: propozycja ugody może być dla jednej rodziny akceptowalna z powodu potrzeby szybkiego zamknięcia sporu, a dla drugiej nie będzie odpowiadała jej celom.

Do kalkulacji trzeba włączyć kapitał wypłacony przez bank oraz wszystkie świadczenia spełnione przez kredytobiorcę.
Saldo prezentowane przez bank nie jest samo w sobie pełną odpowiedzią na pytanie o rozliczenie po sporze.
Porównanie powinno obejmować kilka dat rozliczenia, ponieważ czas postępowania może zmienić obraz ekonomiczny.
Koszty zastępstwa, opłaty i ryzyko kosztowe wymagają omówienia z pełnomocnikiem prowadzącym konkretną sprawę.
Skutki podatkowe ugody należy sprawdzić według aktualnych przepisów i treści proponowanego porozumienia.

Jeżeli rozważasz dwa główne warianty, pomocny będzie materiał jak porównać pozew frankowy z ugodą oraz osobna analiza: jak policzyć możliwe rozliczenie z bankiem.

Co kredytobiorca powinien sprawdzić przed zajęciem stanowiska?

Przed złożeniem lub zmianą stanowiska kredytobiorca powinien zebrać umowę, aneksy, historię wypłaty i spłat oraz dotychczasową korespondencję z bankiem i pismami procesowymi. Dopiero na tej podstawie radca prawny albo adwokat może omówić skutki żądania dotyczącego dalszego obowiązywania umowy, nieważności albo ugody.

Jakie dokumenty zabrać na konsultację?

Na konsultację należy przynieść komplet dokumentów, nie tylko pierwszą stronę umowy i aktualne saldo. Brak aneksu, tabeli spłat albo korespondencji banku może zmienić ocenę ryzyka oraz obliczenia.

Umowa kredytu wraz z regulaminem, załącznikami i wszystkimi aneksami pokazuje pełną konstrukcję zobowiązania.
Dyspozycja wypłaty i potwierdzenie uruchomienia kredytu pomagają ustalić wypłacony kapitał.
Historia spłat z podziałem na raty, prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty pozwala przygotować rzetelną kalkulację.
Korespondencja z bankiem może dokumentować reklamacje, propozycje ugody i wcześniejsze oświadczenia.
Pozew, odpowiedź na pozew, postanowienia sądu i protokoły rozpraw pokazują aktualny etap sprawy.
Odpis księgi wieczystej pomaga sprawdzić aktualny stan zabezpieczenia hipotecznego.

O co zapytać prawnika przed zmianą stanowiska?

Najpierw poproś o opis scenariusza niekorzystnego, a dopiero potem o ocenę wariantu preferowanego. Rzeczowy pełnomocnik powinien wyjaśnić założenia kalkulacji, granice pewności oraz elementy, których nie da się przesądzić bez wyroku.

Zapytaj, czy umowa może prawnie obowiązywać po wyeliminowaniu zakwestionowanego warunku.
Zapytaj, jakie roszczenia może zgłosić bank i które kwoty są bezsporne, a które zależą od rozstrzygnięcia.
Zapytaj, jak zmiana stanowiska może wpłynąć na odsetki, koszty i dotychczasowe żądania procesowe.
Zapytaj, czy przedstawiona kalkulacja obejmuje wszystkie spłaty oraz jakie przyjmuje daty rozliczenia.
Zapytaj, jakie skutki ma proponowana ugoda, w tym zakres zrzeczenia roszczeń i dalsze obowiązywanie zabezpieczeń.

Techniczne formułowanie żądań pozwu to odrębny temat i wymaga indywidualnej strategii procesowej. Przed wyborem pełnomocnika przydatny może być materiał jak przygotować się do konsultacji z kancelarią, a po rozstrzygnięciu - wyjaśnienie, co dzieje się po stwierdzeniu nieważności umowy CHF.

Najczęściej zadawane pytania

Czy konsument może zgodzić się na dalsze stosowanie nieuczciwego warunku?

Może nie powoływać się na nieuczciwy i niewiążący charakter warunku, jeżeli decyzję podejmuje wolnie i świadomie. Jej skutki zależą jednak od konkretnej umowy, okoliczności sprawy i prawa krajowego. Sama zgoda nie przesądza, że umowa będzie mogła obowiązywać w każdym przypadku.

Czy sąd może unieważnić umowę wbrew woli konsumenta?

Stanowisko konsumenta ma istotne znaczenie, zwłaszcza gdy sąd ocenia szczególnie niekorzystne skutki upadku umowy. Nie daje ono jednak prawa do zachowania umowy w dowolnej treści. Sąd bada także obiektywne przesłanki dalszego obowiązywania umowy.

Czy konsument musi złożyć specjalne oświadczenie o świadomości skutków nieważności?

TSUE w wyroku C-140/22 sprzeciwił się uzależnianiu wykonywania praw z dyrektywy 93/13 od sformalizowanego oświadczenia przed sądem. Sąd może jednak ustalać rzeczywiste stanowisko konsumenta i informować go o możliwych konsekwencjach. Brak jednego formularza nie oznacza braku potrzeby świadomej decyzji.

Czy obecność adwokata albo radcy prawnego zwalnia sąd z udzielenia informacji?

Nie. Z wyroku TSUE C-19/20 wynika, że obowiązek poinformowania konsumenta o prawnych konsekwencjach możliwego unieważnienia umowy istnieje także przy zawodowym pełnomocniku. Zakres wyjaśnień zależy od etapu oraz okoliczności postępowania.

Czy sprzeciw konsumenta oznacza automatyczne utrzymanie umowy CHF?

Nie. Sprzeciw konsumenta nie tworzy nowej umowy ani nie usuwa potrzeby oceny jej konstrukcji. To, czy umowa może dalej obowiązywać bez warunku, zależy od prawa krajowego i postanowień konkretnego kontraktu.

Czy konsument może zmienić stanowisko w trakcie procesu?

To zależy od przebiegu sprawy, złożonych oświadczeń i przepisów procesowych. Przed zmianą trzeba ocenić wpływ na żądania, rozliczenia, odsetki oraz koszty postępowania. Taką decyzję dobrze poprzedzić analizą akt z pełnomocnikiem.

Czy zgoda na warunek jest tym samym co ugoda z bankiem?

Nie. Zgoda na związanie konkretnym postanowieniem dotyczy skutków jego abuzywności. Ugoda stanowi odrębną czynność prawną, która może zmieniać zasady rozliczeń i obejmować wzajemne zrzeczenia roszczeń.

Który wariant jest korzystniejszy: utrzymanie umowy czy jej nieważność?

To zależy od danych dotyczących konkretnej umowy i sytuacji finansowej kredytobiorcy. Potrzebne są co najmniej informacje o wypłaconym kapitale, spłatach, saldzie, etapie sporu i kosztach. Żaden wariant nie jest automatycznie korzystniejszy ani pewny.

Źródła i literatura

Poniższe materiały prawne warto sprawdzić ponownie bezpośrednio przed publikacją lub podjęciem decyzji procesowej, ponieważ znaczenie orzeczeń zależy od ich pełnej treści i aktualnego kontekstu.

Orzecznictwo i przepisy

Klauzula informacyjna

Opisane warianty mają pomóc uporządkować decyzję, a nie przewidzieć wynik sprawy. Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata, udzielonej po analizie umowy, dokumentów i aktualnego stanu postępowania.

Przed podjęciem decyzji należy zweryfikować aktualne brzmienie przepisów w ISAP oraz aktualne orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego.
Każda kalkulacja finansowa powinna wskazywać założenia, datę sporządzenia i dane, na których została oparta.
Żaden opis scenariusza nie stanowi gwarancji wygranej, kwoty rozliczenia ani terminu zakończenia postępowania.
Decyzja o pozwie, ugodzie albo zmianie stanowiska wymaga odniesienia do indywidualnych celów i możliwości kredytobiorcy.

Przeczytaj również

r. pr. Katarzyna Adamska

Radca prawny z doswiadczeniem w sporach konsumentow z bankami. Tlumaczy sprawy frankowe jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy - z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego, bez obiecywania wygranej. Kazdy tekst pisze jako przewodnik po decyzji, nie oferte.